Persoonlijke instellingen

OV-chipkaart

Uit OV in Nederland Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
OV-chipkaart
Land Nederland
Operator Trans Link Systems
Technologie MIFARE
Verkooppunten Online, ophaal-/oplaadautomaten, balies vervoerbedrijven
Valuta Euro (max €150.-)
Website OV-chipkaart.nl

De OV-chipkaart is een elektronische betaalpas met een interne RFID-chip (sinds eind 2008 nfc-chip) voor het openbaar vervoer in Nederland. In sommige regio's is dit nog het enige betaalmiddel om gebruik te kunnen maken van het openbaar vervoer, maar in de meeste gevallen kan ook nog met een papieren kaartje worden gereisd. Kinderen jonger dan 4 jaar kunnen kosteloos meereizen en hebben hierdoor geen OV-chipkaart nodig.

Inhoud

Korte geschiedenis

Vanaf 1980 werden in het openbaar vervoer van Nederland al diverse proeven gedaan met elektronische vervoerbewijzen. De meest in het oog springende waren de Magneetkaart van Siemens en de Tripperpas.

De ontwikkeling van het OV-chipkaartsysteem begon in oktober 2001 met de oprichting van Trans Link Systems. Om ervaring op te doen deed de Nederlandse Spoorwegen in 1999 een werkbezoek aan Hongkong, waar twee jaar eerder de Octopus card was ingevoerd. Hierop is het systeem dat in Nederland wordt gebruikt grotendeels gebaseerd.

In 2002 werden voor het eerst poortjes getest bij de RET in Rotterdam met de tournicard en in 2003 deed de NS testen met poortjes op de Hoekse Lijn. In 2005 was het systeem zodanig ontwikkeld dat reizigers in Rotterdam de OV-chipkaart konden testen. Het duurde nog tot 2012 voordat het systeem volledig, oftewel landelijk, was geïmplementeerd.

Door technische problemen, (maatschappelijke) onvrede over de operationalisering en exorbitant hoge prijsstijgingen in sommige gebieden, was de OV-chipkaart veelvuldig negatief in het nieuws.

Werking

Om te kunnen reizen dient de kaart vooraf te worden opgeladen met voldoende saldo en/of een geschikt reisproduct (bijvoorbeeld abonnement). Om de OV-chipkaart als geldig vervoerbewijs te kunnen gebruiken dient iedere reis geregistreerd te worden.[1] Dit kan door de kaart bij het in- en uit- of overstappunt van de reis of een trajectdeel te presenteren bij een kaartlezer van de vervoerder. Op trein- en metrostations waarvan gedeeltes zijn afgesloten met poortjes wordt de OV-chipkaart ook als toegangspas gebruikt voor (tijdelijk) verblijf in dat gebied.

Aan het begin van een reis moet altijd worden ingecheckt en aan het eind van de reis weer uitgecheckt. Ook bij overstappen is het in de meeste gevallen nodig, uit- en daarna weer in te checken.

In bus en tram kan in het voertuig in- en uitgecheckt worden bij de kaartlezers bij de in- of uitstapdeuren. Bij sneltram, metro of trein moet dit bij de ingang als hier poortjes staan en in andere gevallen via een paal op het perron. Daarnaast worden poortjes ingezet om zwartrijden tegen te gaan. De poortjes zijn vooralsnog geplaatst op metrostations en bij enkele tientallen NS-stations, voornamelijk in de Randstad. De NS-poortjes staan nog permanent open.

Wachttijd

Op een treinstation direct uitchecken na inchecken of omgekeerd kan om diverse redenen:

  • als de eerste handeling een vergissing was (overigens kan men niet kosteloos elke verkeerde in- of uitcheck zo terugdraaien)
  • bij een via-reis waarbij men gelijk verder reist
  • om de termijn van een half uur opnieuw te laten beginnen waarbinnen de reis na inchecken moet aanvangen; deze reset kan tot een uur na het laatste inchecken

Dit kan bij NS direct, mits bij een andere kaartlezer; bij andere treinvervoerders moet men maximaal 3 (Arriva: 2) minuten wachten. Als men bijvoorbeeld aan het eind van een spitsperiode per ongeluk een minuut te vroeg incheckt met een dalurenabonnement moet men uitchecken en weer inchecken, dus dan is er twee keer de genoemde wachttijd.

Kaartsoorten

Er zijn momenteel twee kaartsoorten die landelijk zijn te gebruiken, de anonieme- en de persoonlijke OV-chipkaart. De aanschafkosten van deze kaart bedragen eenmalig € 7,50 (bij de RET € 6,50). Iedere instantie, bijvoorbeeld provincie of busbedrijf, mag kaarten uitgeven met een eigen opdruk. De standaard anonieme kaart is blauw, de standaard persoonlijke kaart is geel. Bij de NS kan men bij aanschaf van een nieuw treinabonnement desgewenst een gratis OV-chipkaart krijgen. Met beide kaartsoorten kan men toegang verkrijgen tot een online transactieoverzicht op de website OV-chipkaart.nl en voor de NS-transacties ook op NS.nl.

Anonieme OV-chipkaart

Deze kaart is niet persoonsgebonden, waardoor meerdere personen met de kaart kunnen reizen, maar niet tegelijkertijd. Een beperking is dat persoonsgebonden kortingen niet mogelijk zijn.

De kaart is te koop bij ticketautomaten op stations, in tabakszaken, bij balies van vervoerbedrijven en in supermarkten.

Persoonlijke OV-chipkaart

Deze kaart is voorzien van de naam, pasfoto en geboortedatum van de kaarthouder en hierdoor geschikt voor persoonsgebonden abonnementen en kortingen. De kaart is via internet te bestellen met een Nederlands, Belgisch, Duits of Luxemburgs woonadres en kan worden betaald met iDEAL. In België, Duitsland en Luxemburg ook met PayPal of creditcard. Elk van deze landen heeft toegang tot een nationaal klantenservicenummer.

Kinderen van 4 t/m 11 jaar krijgen automatisch aan de hand van de geboortedatum 34% korting op bus-, tram- en metroreizen en 40% korting op treinreizen. Dezelfde korting geldt ook voor studenten met OV (studentenreisproduct) buiten de vrij reizen periode. 65-plussers krijgen alleen automatisch aan de hand van de geboortedatum de 34% korting. 60-plussers kunnen bij de treinabonnementen Voordeelurenabonnement, Dal Voordeel en Altijd Voordeel wel tegen een gering bedrag zeven dagkaarten per jaar verkrijgen. Kinderen van 4 t/m 11 jaar kunnen, indien er een volwassene meegaat, nog voordeliger met de trein meereizen met een railrunner-kaartje of Kids Vrij.

Wegwerpkaart

In bepaalde regio's zijn ook kartonnen wegwerpkaarten verkrijgbaar. Deze kaart heeft een beperkte geldigheid (bijvoorbeeld ritkaartje) en wordt tot nu toe alleen gebruikt door het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam.

Betaalmethoden

Reizen op saldo

Op de anonieme- en persoonlijke OV-chipkaart kan saldo worden geladen waarmee reizen kunnen worden betaald. Het maximumsaldo is 150 euro. Saldo kan gekocht worden via de webwinkel op OV-chipkaart.nl en vervolgens opgeladen worden bij een OV-chipkaartophaalpunt (automaat). Bij de meeste ophaalautomaten kan ook direct saldo en een beperkt aantal reisproducten worden gekocht en opgeladen. Een persoonlijke OV-chipkaart kan ook gekoppeld worden aan een bankrekening, zodat saldo automatisch aangevuld wordt. Het saldo wordt aangevuld zodra het saldo bij het inchecken (met aftrek van het instaptarief) onder de 0 euro komt (deze grens was eerst 5 euro) of wanneer er een negatief saldo ontstaat bij het uitchecken.

Reizen op saldo kan ook aangevuld worden met een reisproduct (bijvoorbeeld abonnement of dag-, traject- of ritkaart) dat (op bepaalde uren of in bepaalde periodes) een kortingpercentage geeft. NS abonnementen kunnen alleen besteld worden op NS.nl.

In principe kunnen er meerdere producten opgeladen worden, maar sommige producten kunnen conflicten met elkaar geven.

Reizen op rekening

Bij deze betaalmethode, die nog in ontwikkeling is, vinden er 'virtuele' geldtransacties plaats, die in rekening worden gebracht bij een derde partij, bijvoorbeeld een werkgever.

De derde partij kan ook de NS zijn die in een zakelijk contract met bedrijven heeft waarbij alle OV-kosten van de personeelsleden worden afgerekend (NS Business Card).

Deze methodiek maakt het verder mogelijk dat meerdere vervoerders abonnementen aanbieden met onbeperkt reizen (bijvoorbeeld dagkaarten), waarbij elke vervoerder virtueel zijn deel van de reiskosten declareert aan de hand van de OV-chiptransacties. De opbrengsten van de abonnementen kunnen dan naar ratio van gebruik verdeeld worden.

Tarieven

Instaptarief

Bij het inchecken wordt een borg, het zogenaamde instaptarief, afgeschreven. Het is niet noodzakelijk dat dit hele bedrag op de kaart staat. Bij een lager saldo kan ook ingecheckt worden zolang het saldo, minus instaptarief, niet onder de -4 euro komt. Bij het uitchecken wordt dit bedrag, minus de reiskosten, teruggestort op de kaart.

De afgeschreven borg kan afhangen van de vervoerder, het vervoermiddel, het soort OV-chipkaart (persoonlijk of anoniem), de reisproducten die erop staan, en de tijd (of het product dan vrij reizen biedt). Hij hangt af van de lengte van een verbinding (bij de trein is het tarief hoger omdat vaak een langere afstand wordt afgelegd dan met een bus). Het instaptarief voor de trein hangt niet af van de klasse.

Overzicht van de instaptarieven:

Anonieme OV-chipkaart
  • 4 euro: bus, metro, tram en waterbus.
  • 10 euro: treinen en de Qliners van Arriva.
  • 20 euro: treinen van NS, Breng, Connexxion, Syntus en Veolia
Persoonlijke OV-chipkaart
  • 0 euro: alle treinvervoerders indien men bij die vervoerder op dat moment vrij kan reizen; behalve bij Connexxion als het product niet altijd vrij reizen biedt.
  • 1,50 euro: bus, metro, tram en waterbus voor visueel beperkten met het Sentire reisproduct.
  • 4 euro: bus, metro, tram en waterbus.
  • 6 euro: treinen van Arriva met het Arriva Dalkortingproduct
  • 10 euro: treinen van Arriva, Syntus en Veolia. Qliners van Arriva. Bij de NS alleen met geldig kortingproduct.
  • 20 euro: treinen van NS en Connexxion

Basistarief

Het basistarief, dat ook wel vaste voet of opstaptarief genoemd, is een bedrag waarmee de reissom wordt begonnen. Dit tarief geldt alleen op de verbindingen waar ook een kilometertarief geldt en dus niet waar tariefeenheden gelden (NS-tarief).

Basistarief 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Normaal € 0,67 € 0,70 € 0,70 € 0,75 € 0,78 € 0,79 € 0,83 € 0,86 € 0,87
Reductie 34% € 0,44 € 0,46 € 0,46 € 0,50 € 0,52 € 0,52 € 0,55 € 0,57 € 0,57

Overstaptarief

Bij een overstap binnen 35 minuten na het uitchecken wordt het basistarief in bepaalde gevallen niet nogmaals berekend. Dit geldt voor een overstap van bus, tram of metro naar bus, tram of metro en een overstap van trein op trein. Voor de reizigers met een studentenreisproduct en overstappende reizigers van Arriva naar NS op de stations Leeuwarden, Groningen, Groningen Europapark en Zwolle is dat nog niet het geval. Voor deze trajecten is dit in april 2013 opgelost.

Overigens is uit- en weer inchecken bij een overstap van trein op trein of van metro op metro van dezelfde vervoerder niet nodig, behalve bij een omweg.

Kilometertarieven bus, tram en metro

De reissom wordt voor bus, tram en metro berekend uit een vast basistarief plus een bedrag voor de afgelegde afstand, deze wordt berekend per kilometer. Er wordt dus geen gebruik meer gemaakt van zones.

De kilometerprijs kan per regio, concessie, vervoerder of soort lijn verschillen en varieert in 2014 van € 0,116 tot € 0,306. Sommige regio's hanteren een vast kilometertarief per rit, zoals de stadsdienst Lelystad en de Parkshuttle in Rotterdam.

In 2013 zijn de OV-chipkaart tarieven voor reizen op saldo per bus, tram en metro met gemiddeld 3,83% verhoogd. In bepaalde regio's is het tarief forser gestegen[2][3][4].

In onderstaande tabel staan de tarieven ingedeeld per provincie per concessie ingedeeld. De bedragen zijn vol tarief. Heeft men recht op leeftijdskorting of heeft men een reisproduct opgeladen dan krijgt men korting op zowel het basis- als het kilometertarief. Ter vergelijking staan ook de tarieven van 2011, 2012 en 2013 vermeld.

Het tarief geldt alleen op de lijnen die onder de genoemde concessie(s) valt/vallen. Sommige concessies hebben uitlopers naar andere provincies en kan het tarief op die lijn(en) afwijken, bijvoorbeeld enkele buslijnen van de concessie GD die uitlopen in de provincie Friesland. Soms is dat te zien aan de vervoersmaatschappij of kleur van het materieel.

Over het algemeen is de OV-chipkaart niet geldig op belbussen c.q. opstappers en buurtbussen. De OV-chipkaart is ook niet in alle nachtbussen te gebruiken. In sommige regio's zijn er wel nachtbusreisproducten of verhoogde nachtbustarieven.

Groningen/Drenthe

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle bussen inclusief nachtbus Stadskanaal, uitgezonderd buurtbussen en de nachtbussen in de stad Groningen[5] 0,126 0,132 0,151 0,153
Nachtbus Groningen 0,190 0,264 0,302 0,306

Friesland

Op de waddeneilanden Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling, Vlieland wordt de OV-chipkaart niet gebruikt. Landelijke abonnementen, zoals het studentenreisproduct, kunnen wel gecontroleerd worden op geldigheid en zijn dus wel te gebruiken.

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Streekbussen (m.u.v. de bussen op Schiermonnikoog) 0,118 0,124 0,129 0,137
Stadsdienst Leeuwarden 0,088 0,094 0,098 0,116
Buurtbus 0,050
Qliner 315, 325 en 335 0,149 0,156 0,162 0,164
Qliner 350, 351 (Friese deel) 0,141 0,149 0,155 0,157
Qliner 350, 351 (Noord-Hollandse deel) 0,141 0,115 0,129 0,131
Alle bussen, uitgezonderd buurtbussen 0,118 0,124 0,129 0,137

Overijssel/Flevoland

Voor de Qliner 345 Emmeloord-Lelystad gold een tarief van € 0,149 (2011), € 0,156 (2012) en € 0,162 (2013). Deze lijn is sinds 8 december 2013 een normale buslijn, waarbij het tarief van IJsselmond geldig is.

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle bussen[6] 0,126 0,132 0,137 0,139
Alle bussen, binnen ring (let op prijs per rit excl. basistarief) 0,32
0,36
0,38 0,40 0,49
Alle bussen, buiten ring (Vliegveld). (let op prijs per rit excl. basistarief) 1,05 1,16
Stads- en streekbussen 0,105 0,113 0,120 0,121

Gelderland

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle bussen 0,126 0,132 0,137 0,139
Alle bussen 0,111 0,116 0,125 0,127
  • Grensoverschrijdende buslijn 57, 58
Duitse gedeelte. In Nederland geldt het kilometertarief van Arnhem Nijmegen. 0,200 0,200 0,200 0,210

Utrecht

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle bussen 0,120 0,110 0,113 0,123
Alle bussen en de sneltram 0,120 0,110 0,125 0,127

Noord-Holland

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle bussen, trams en metro's 0,105 0,142 0,145 0,148
Alle bussen, incl. R-net en Schiphol Sternet.[7] Excl. Qliners 350 en 351. 0,105 0,126 0,134 0,135

Zuid-Holland

In de regio Haaglanden inclusief de bussen en tram in Den Haag en de RandstadRail gold van 1 januari 2012 tot 1 juli 2012 een tarief van 12 eurocent.

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle streeklijnen inclusief buurtbus 0,119 0,125 0,130 0,132
Stadsdienst Dordrecht 0,137 0,144 0,150 0,156
Qliners 387 en 388 0,154 0,162 0,173 0,170
Alle streeklijnen inclusief buurtbus 0,119 0,125 0,130 0,132
Qliner 396 0,154 0,162 0,173 0,170
Alle streeklijnen 0,119 0,125 0,130 0,139
Qliner (eerder Interliner) inclusief Keukenhoflijnen. Het tarief van 0,165 gold vanaf 9-12-2012. 0,154 0,162
0,165
0,173 0,175
Alle bussen en trams. 0,114 0,139 0,144 0,146
Streekbussen binnen Den Haag. 0,114 0,139 0,144 0,146
Streekbussen buiten Den Haag. 0,133 0,162
Laan van NOI - Loosduinen (3) / De Uithof (4)
Centraal Station - Laan van NOI (E)
0,114 0,139 0,144 0,146
Laan van NOI - Zoetermeer Centrum-West / Javalaan (3&4)
Laan van NOI-Pijnacker Zuid (E)
0,133 0,162 0,168 0,170
Alle bussen en trams en metro's (E: vanaf Pijnacker Zuid)[8] 0,121 0,127 0,132 0,134
People mover. Prijs per rit excl. basistarief. Tot 10 december 2011 was de Parkshuttle gratis. 0,50 0,50 0,50 0,50

Noord-Brabant

Op 1 januari 2011 zijn de tarieven in geheel Noord-Brabant op één lijn gebracht. Hiervoor was het tarief in de regio Eindhoven (fors) voordeliger voor de reiziger.

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle lijnen incl. Brabantliner 0,126 0,132 0,137 0,139

Zeeland

In Zeeuws-Vlaanderen gold in 2011 een lager tarief van € 0,116.

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Streek- en scholierenlijnen 0,120 0,120 0,124 0,132
Interliner 395 0,120 0,120 0,134 0,138 (o.v.b.)

Limburg

Tariefjaar (€)
Concessie(s) Verbinding(en) 2011 2012 2013 2014
Alle lijnen; in 2014 prijs in dal 0,119 [9] 0,132 0,132 0,144 0,148
Alle lijnen; in 2014 prijs in dal 0,134 0,149 0,149 0,162 0,168

(Kilometer)tarieven trein

Voor de trein worden de volgende tariefsystemen gehanteerd:

  • het NS-tarief, met aantallen tariefeenheden en prijzen die ook worden gehanteerd worden bij het landelijke systeem van papieren kaartjes; de prijzen zijn veelvouden van € 0,10; de bedragen met 20% en 40% korting worden afgerond, zo dat het ook veelvouden van € 0,10 zijn.
  • het Arriva-tarief bij de Noordelijke Nevenlijnen (NN): gelijk aan het NS-tarief, afgezien van het feit dat de bedragen met 20% en 40% korting niet worden afgerond.[10]
  • het Easy Trip systeem dat ook voor het overige openbaar vervoer geldt, gebaseerd op het landelijke basistarief (opstaptarief) van € 0,87 en een van de vervoerder en lijn afhankelijk kilometertarief.
Tarief (2e klas) in euro's
Concessie(s) 2011 2012 2013 2014 Opmerking
Tariefeenheden
Tariefeenheden
Tariefeenheden
Tariefeenheden
0,156 0,164 0,170 0,172
0,160 0,164 0,179 0,181
Arriva Vechtdallijnen 0,160 0,164 0,179 Tariefeenheden
Arriva Vechtdallijnen Tariefeenheden 0,150 Tariefeenheden
Arriva Achterhoek-Rivierenland: Tariefeenheden 0,177 0,1768 Werd tot 09-12-2012 uitgevoerd door RegioNS
Arriva Achterhoek-Rivierenland: 0,160 0,164 0,177 0,1768 Werd tot 09-12-2012 uitgevoerd door Syntus
0,160 0,164 0,177 Werd tot 09-12-2012 uitgevoerd door Syntus
0,137 0,140 0,143 0,146 [11] Basistarief voor de eerste 8 km is € 2,30. Voor de extra kilometers lijkt in de praktijk een ander kilometertarief dan genoemd te gelden, namelijk € 0,156 (2014).
0,184 0,184 0,200 0,176 0,207 op 1 januari 2014, per 2 april verlaagd
0,199 0,199 0,216 0,181 0,223 op 1 januari 2014, per 2 april verlaagd

Tarieven veerboot

Op de in 2014 opgeheven Fast Flying Ferry IJmuiden-Amsterdam gold in 2013 een tarief van €5,30 per rit.

Abonnementen

Er zijn de volgende landelijke treinabonnementen met in- en uitchecken: Dal Voordeel, Altijd Voordeel, Weekend Vrij, Dal Vrij, Altijd Vrij en Kids Vrij.

Verder is er een landelijk abonnement voor bus, tram en metro: Altijd Korting. Bij het treinabonnement Altijd Voordeel kan men het bus-, tram- en metromaandabonnement OV Voordeel verkrijgen.

Marges

Er zijn enkele marges tussen wat gepubliceerd wordt door de vervoerders en wat feitelijk geldt:

  • Marge bij grenzen tussen tariefperioden, bij NS: 5 minuten in het voordeel van de reiziger.[12]
  • Het minimumsaldo om te reizen met de trein is € 4 lager dan NS stelt. Bij vrij reizen met Dal Vrij of Weekend Vrij is het nog lager, behalve bij Connexxion.

Invoering van de OV-chipkaart

Begin 2005 is in de regio Rotterdam de OV-chipkaart ingevoerd. Vanaf april dat jaar kon er in de Connexxion-bussen in de Hoeksche Waard, op Voorne-Putten en binnen Ridderkerk en Barendrecht, binnen de gehele metronetwerk van Rotterdam en op de Hoekse Lijn van de NS met de OV-chipkaart gereisd worden [13]. De bedoeling was dat er in september van dat jaar een go/no go besluit met betrekking tot landelijke invoering zou worden gemaakt, maar dat peilmoment is vele malen verlegd. Pas in juni 2007 is het mogelijk geworden om met de OV-chipkaarten in de trams van de RET te reizen [14], voor de bussen is dat 17 juli 2007 geworden [15]. Merk op dat in beide artikelen wordt gesproken over 1 oktober 2007 als datum waarop alleen de OV-chipkaart nog geldig zou moeten zijn.

Rotterdam (29 januari 2009)

Onder andere door middel van reclameposters werden reizigers attent gemaakt op de invoering van de OV-chipkaart.

In Rotterdam is het sinds donderdag 29 januari 2009 niet meer mogelijk om met de strippenkaart in de metro te reizen [16]. In de maanden voorafgaand aan de definitieve invoering van de OV-chipkaart werden reizigers geïnformeerd via posters, advertenties en omroepen op de stations. Op de eerste dag waarop de strippenkaart niet meer kon worden gebruikt, waren er geen noemenswaardige problemen. Zie voor berichtgeving onder andere

Om de operatie soepel te laten verlopen heeft de RET extra personeel ingezet. Het grootste kritiekpunt tijdens deze invoering was het opgelegde extra gebruik van compensatiekaarten om dubbele basistarieven te kunnen terugvragen.

Amsterdam (27 augustus 2009)

Na de uitfasering van de strippenkaart in de Rotterdamse metro volgde in augustus de Amsterdamse metro. Het GVB voerde de weken voordat de strippenkaart werd afgeschaft een uitgebreide campagne in kranten en op lokale tv-zenders. Verder werden alle voertuigen voorzien van informatie, reden er reclamevoertuigen rond en waren stations volledig behangen met posters voor de OV-chipkaart. Daarnaast had het GVB de chipkaarten extra goedkoop gemaakt om zoveel mogelijk mensen te laten overstappen. In de weken rondom 27 augustus heeft het GVB bijna 600 man extra personeel en monteurs ingezet. Net zoals in Rotterdam ontstonden er vooral bij de verkooppunten van het vervoersbedrijf en bij de automaten lange rijen. De invoering verliep verder soepel.

Nederlandse Spoorwegen

Sinds 1 oktober 2009 is het mogelijk bij NS op saldo te reizen met een anonieme OV-chipkaart. Vanaf december 2009 werd dit ook mogelijk met een voordeelurenabonnement op een persoonlijke OV-chipkaart.

Om hier gebruik van te kunnen maken moet reizen op saldo eerst geactiveerd worden, waarbij gekozen moet worden tussen 1e of 2e klas (dit kan later nog veranderd worden). NS kent geen basis- en kilometertarief: de ritprijs is net als voor gewone treinkaartjes afhankelijk van het aantal gereisde tariefeenheden.

Bij reizen op saldo zijn ook alleen enkele reizen mogelijk, maar de prijs voor twee enkele reizen is gelijk aan een papieren retour.

Overige regio's

Introductie Concesssie(s) Vervoerder
07-04-2005 Voorne-Putten en Rozenburg Connexxion
01-09-2008 Amstelland-Meerlanden incl. Zuidtangent
Haarlem-IJmond
Connexxion
25-04-2009 Zaanstreek Connexxion
14-05-2009 Haaglanden streek
Duin- en Bollenstreek/Leiden Rijnstreek/Midden-Holland
Connexxion
16-06-2009 Noord-Holland Noord Connexxion
01-07-2009 Arnhem Nijmegen Connexxion, Novio
11-08-2009 Hele provincie Utrecht excl. sneltram Connexxion, GVU
11-08-2009 Gooi- en Vechtstreek Connexxion
24-08-2009 stads- en streekvervoer Almere Connexxion
14-09-2009 Noord- en Zuidwest-Friesland Connexxion
01-11-2009 Twente Connexxion
01-11-2009 Noordoost Overijssel en Zwolle Connexxion
01-11-2009 Salland Connexxion
01-11-2009 IJsselmond Connexxion
01-11-2009 Stadsdienst Lelystad Connexxion
01-11-2009 Haaglanden stad (m.u.v. RandstadRail) HTM
01-11-2009 Veluwe Veolia Transport
01-12-2009 Eindhoven/De Kempen Hermes
13-12-2009 Hoekse Waard - Goeree-Overflakkee Arriva
13-12-2009 DAV-gebied (m.u.v. MerwedeLingelijn) Arriva
15-12-2009 Utrechtse sneltram Connexxion
01-01-2010 Concessie Zuidoost-Friesland Qbuzz
01-01-2010 Concessie Zeeuws-Vlaanderen Veolia Transport
01-02-2010 Noord-Zeeland
Midden-Zeeland
Connexxion
01-02-2010 RandstadRail Zuid-Holland HTM
01-02-2010 Achterhoek Syntus
01-02-2010 Rivierenland Arriva
11-02-2010 Rotterdam streekvervoer Qbuzz
01-07-2010 Midden-Brabant
West-Brabant
Veolia Transport
01-07-2010 Oost-Brabant Arriva
20-08-2010 Noord- en Midden Limburg
Zuid-Limburg
Veolia Transport
10-10-2010 Maaslijn (Nijmegen-Roermond),
Heuvellandlijn (Maastricht-Kerkrade).[17]
Veolia Transport
21-01-2011 Noordelijke Nevenlijnen Arriva
16-03-2011 Groningen/Drenthe Qbuzz,
Arriva Touring
12-05-2011 Arnhem–Tiel,
Arnhem–Winterswijk,
Zutphen–Winterswijk,
Zutphen–Oldenzaal
Syntus
01-09-2011 Valleilijn Connexxion
15-09-2011 MerwedeLingelijn[18][19] Arriva
18-06-2012 Kleinschalig OV Groningen/Drenthe [20]

OV-chipkaart voor studenten

Rotterdam kent een groot aantal studenten. Het ligt voor de hand hen te betrekken bij de invoering OV-chipkaart. In maart 2007 heeft een groep studenten die wonen of studeren in Rotterdam een zogenoemde Preview Card toegezonden gekregen, waarmee de poortjes op de metrostations geopend konden worden [21].

Op 29 januari 2009, de dag dat de OV-chipkaart de enige reismogelijkheid in de metro van Rotterdam werd, hadden naar verluidt enkele tienduizenden studenten nog geen OV-chipkaart [22]. Dit heeft de RET opgelost door een tijdelijke studentenkaart uit te geven via de verkooppunten, servicekarren en noodkassa's. De tijdelijke kaarten zijn in de zomer van 2009 alleen nog te gebruiken als anonieme kaarten, het studentenproduct is verlopen.

Het GVB ging vanaf 27 augustus 2009, toen de OV-chipkaart in de Amsterdamse metro verplicht werd, ook tijdelijke chipkaarten verstrekken voor studenten zonder chipkaart.

Aanvankelijk zouden studenten vanaf 1 januari 2010 uitsluitend met de Studenten OV-chipkaart kunnen reizen [23]. Studenten dienden daarvoor zélf hun week- of weekendreisproduct op hun OV-chipkaart te zetten. Dit kon vanaf 16 december 2009 bij een van de ophaalpunten [24]. Vanaf 1 december 2009 kwamen er 320 extra ophaalpunten verspreid over geheel Nederland beschikbaar.

De overstap naar de Studenten OV-chipkaart verliep niet zonder problemen: begin januari 2010 hadden veel studenten nog geen reisproduct voor 2010 en nog niet overal is de OV-chipkaart al te gebruiken. Bij oplaadautomaten stonden lange rijen, anderen hadden nog geen kaart ontvangen [25]. Om deze reden is besloten om tot 16 maart 2010 ook de tijdelijke en papieren kaart uit 2009 te accepteren als geldig vervoerbewijs. Na die datum is alleen de OV-chipkaart met opgeladen studentenreisproduct geldig [26].

Vanaf 10 januari 2011 is het ook voor studenten mogelijk om te reizen op saldo. De gebruikelijke kortingstarieven gelden dan ook.

In juli 2011 is de aparte Studenten OV-chipkaart vervangen door het Studentenreisproduct, die op een persoonlijke OV-chipkaart geladen kan worden. Het wordt echter aanbevolen geen andere (daluren)kortingproducten op te laden, omdat die een conflict kunnen geven in combinatie met het studentenreisproduct.

Afschaffing oude vervoerbewijzen

De OV-chipkaart is de vervanger van vele papieren vervoerbewijzen. De strippenkaart is per 3 november 2011 helemaal afgeschaft, zie afschaffing strippenkaart.

Het sterabonnement is per 1 januari 2013 vervangen door verschillende regionale abonnementen. Enkele abonnementen werken nog op precies dezelfde manier (met zones) als het sterabonnement, maar andere werken met een tarief per kilometer en een bepaald kortingspercentage.

Het papieren treinkaartje zal in de loop van 2014 vervangen worden door wegwerp OV-chipkaarten.

En deel van de oude treinabonnementen kan als reisproduct op de OV-chipkaart geladen worden. Niet alle oude treinabonnementen werken echter goed op de OV-chipkaart.

In de meeste bussen zullen (voorlopig) nog wel papieren vervoerbewijzen te koop blijven voor incidentele reizigers, zoals gemaks-, daluren- en dagkaarten.

Kaartgeheugen

Het kaartgeheugen bevat onder meer:

  • De reisproducten.
  • Het saldo.
  • De laatste tien reistransacties. Een reistransactie kan zijn een check-in of check-uit, maar in de Arriva-trein wordt ook een controle als transactie op de kaart geregistreerd. Per reistransactie zijn opgeslagen het tijdstip van de transactie, het soort transactie (check-in, check-uit, controle), het bedrag van de transactie, de halte- of stationcode, en het vervoerbedrijf. Welke informatie zichtbaar wordt gemaakt hangt af van de automaat. Bij sommige automaten leidt een opdracht tot afdrukken van een transactie tot het erbij zoeken van een bijbehorende andere en het afdrukken van de gecombineerde informatie.
  • De laatste twee oplaadtransacties (saldo of product laden, automatisch opladen).

Beveiliging OV-chipkaart

In 2007 vonden onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam fouten aan in de wegwerpvariant van de OV-chipkaart. Uit dit onderzoek bleek dat het onder andere mogelijk was om meerdere keren uit te checken en dat er gratis gereisd kon worden door één pas telkens te manipuleren. [27]

Ongeveer een halfjaar later, eind 2007, kwam de OV-chipkaart veelvuldig negatief in het nieuws vanwege het feit dat de kaart niet goed beveiligd zou zijn. Duitse beveiligingsexperts[28] hadden het algoritme van de Mifare Classic (waar de OV-chipkaart op gebaseerd is) achterhaald en troffen hierin fouten aan. Deze variant chip wordt gebruikt voor de anonieme en persoonlijke chipkaarten, waar ook abonnementen en saldo op geladen kunnen worden.

De kern van de in gevonden problemen met de Mifare Classic lag in het gebruikte encryptiealgoritme dat ernstige fouten bevatte. Hierdoor kan een chipkaart met relatief weinig middelen en in korte tijd gemanipuleerd of gekloond worden. Fraudeurs kunnen bijvoorbeeld zo de chipkaart van een reiziger met een jaarabonnement klonen en zo gratis kunnen reizen.

TLS reageerde in eerste instantie afwijzend op de stelling dat er gratis gereisd zou kunnen worden met de OV-chipkaart.[29] Enkele weken bleek echter dat dat wel mogelijk was: verslaggevers van RTV Rijnmond konden dagenlang reizen met een gemanipuleerde kaart.[30]

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
  1. Registratie is verplicht volgens Artikel 47 lid 2b van het Besluit personenvervoer 2000 (Bp2000)
  2. Tarieven regionaal OV stijgen fors in 2013 ANBO, 20 december 2012
  3. OVkwijt.nl
  4. Vaststelling tarieven Noord- en Zuidwest Fryslân, Rocov Fryslân, 29 november 2012
  5. Tarieven 2014 voor Groningen/Drenthe
  6. Overijssel tarieven 2014
  7. Wijziging tarieven openbaar vervoer Stadsregio Amsterdam 2014
  8. Stadsregio Rotterdam, tarieven 2014
  9. Nieuwe tarieven Veolia Transport Limburg, Omroep Venray, 27 december 2013
  10. De site 9292.nl geeft het NS-tarief in plaats van het werkelijke NN-tarief.
  11. Dit bedrag staat vermeld in Tarieven openbaar vervoer Gelderland per 1 januari 2014. In de praktijk lijkt echter een kilometertarief van € 0,156 gebruikt te worden, na een vast bedrag van € 2,30 voor de eerste acht kilometers. Dit valt door middel van interpolatie af te leiden uit de prijzen die de NS Reisplanner geeft.
  12. Zakelijke reizigers worden wel over deze marge geïnformeerd.[1]
  13. Ministerie van Verkeer en Waterstaat (16-02-2005) Bijlage 1 stand van zaken introductie in Rotterdam/reizigersbijdrage OV-chipkaart: verkeerenwaterstaat.nl
  14. NRC Handelsblad (25 juni 2007) Strippenkaart verdwijnt snel in metro Rotterdam: nrc.nl
  15. AD/Rotterdams Dagblad (17 juli 2007) OV-chipkaart nu ook in alle RET-bussen: ad.nl
  16. RET Vanaf 29 januari: OV-chipkaart vervoerbewijs in RET metro RET.nl
  17. website Veolia geldigheid ovchipkaart
  18. http://www.arriva.nl/nieuws-en-acties/nieuws/nieuwsdetail/reizen-met-de-ov-chipkaart-op-de-merwedelingelijn-al-mogelijk/
  19. MerwedeLingelijn bijna klaar voor ov-chipkaart
  20. OV-chipkaart ook in kleine bussen
  21. RET (06-03-2007) Studenten Preview Card: nieuwsbank.nl
  22. Nu.nl (29-01-2009) Een derde studenten Rotterdam zonder chipkaart: nu.nl
  23. IB-Groep (oktober 2009) [2]
  24. Veelgestelde vragen Studentenrijbewijs Ik heb al een Studenten OV-chipkaart. Kan ik nu gewoon blijven reizen per 1 januari 2010?
  25. Veel klachten studenten over ov-chipkaart [3]
  26. Nu.nl (19-02-2010) Chipkaart studenten vanaf 26 maart verplicht
  27. Pieter Siekerman en Maurits van der Schee: Security Evaluation of the disposable OV-chipkaart
  28. 24th Chaos Communication Congress: Mifare - Little Security, Despite Obscurity (presentatie over de gevonden problemen met de Mifare-chips)
  29. Volkskrant (8 januari 2008): Geheime code van ov-kaart ligt op straat
  30. Algemeen Dagblad (28 januari 2008): OV-chipkaart gekraakt: gratis reizen