DDAR

Uit OV in Nederland Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Een DDAR-stam met mABk
Een DDAR-stam met loc 1700

DDAR staat voor DubbelDeks AggloRegiomaterieel. AggloRegio was bedacht als nieuwe naam voor de stoptrein uit het drietreinensysteem. Deze naam is nooit ingevoerd.

Historie

In 1991 werd NS geconfronteerd met materieelschaarste door een snelle groei van het aantal reizigers (onder andere door de komst van de OV-studentenkaart), gecombineerd met de gedwongen afvoer van Mat '54. Het bedrijf was genoodzaakt op korte termijn nieuwe treinen aan te schaffen. Omdat treinen verlengen vanwege perronlengtebeperkingen niet overal mogelijk was, werd besloten dubbeldekstreinstellen te bestellen. Dit nieuwe dubbeldeksmaterieel werd gebaseerd op de reeds bestaande DDM-1-rijtuigen, waardoor het snel geleverd kon worden. Anders dan DDM-1 zou het nieuwe DDAR voornamelijk in stoptreinen ingezet worden en moest het de rijtijden van Mat '64 kunnen halen. Kleine eenheden waren daarom gewenst. De koprijtuigen en de gebruikte locomotieven werden voorzien van automatische koppelingen, waardoor twee stammen indien nodig gezamelijk kunnen rijden. Bij aflevering werden er driewagenstammen en vierwagenstammen gevormd, alle getrokken of geduwd door een loc 1700.

Het opvallendste verschil met DDM-1 is het interieur: in tegenstelling tot de rode Sprinterbanken in DDM-1 kreeg het DDAR een groen interieur. In de deelserie DDM-2 zijn dit oncomfortabele banken, die al snel de bijnaam planken kregen. DDM-3 kreeg comfortabeler banken, die op de kleur na sterk lijken op de banken in DDM-1. De deelseries DDM-2 en DDM-3 werden verder door elkaar heen ingezet. Uiterlijk is een verschil met DDM-1 dat bij DDAR alle bakken koersdisplays kregen.

In totaal werden tussen 1991 en 1996 door Talbot in Aachen 79 2e klas stuurstandrijtuigen (Bvk, serie 270 7000), 103 2e klas rijtuigen (Bv, serie 280 7200), 76 1e/2e klas rijtuigen (ABv, serie 280 7500) en 50 1e/2e klas motorrijtuigen (mABk, ook wel mDDM genoemd, serie 390 7700) gebouwd. De stammen die geen motorrijtuig kregen bleven rijden met een loc uit de serie 1700.

Motorrijtuigen

Omdat de ontwikkeling van motorrijtuigen voor de nieuwe dubbeldeksstellen te lang zou gaan duren, werd het DDAR in eerste instantie voorzien van een loc serie 1700. Toen de motorrijtuigen in 1996 alsnog afgeleverd werden vervingen deze in de driewagenstammen de loc. Vanwege de splitsing van NS in Prorail, NS-Reizigers en NS-Cargo werden de locs ook over de bedrijfsonderdelen Reizigers en Cargo verdeeld. NS-Reizigers had hierdoor opeens een loc-overschot en heeft hierdoor de totale vervanging van 1700s in de DDAR stammen geannuleerd.

Samenstelling en nummering

Het DDAR wordt ingezet in treinstammen: vaste combinaties van meerdere rijtuigen die gedurende langere tijd gecombineerd blijven. De nummering ontstaat door voor het volgnummer van de Bvk twee cijfers te plaatsen die de samenstelling aangeven. Omdat er 79 Bvk's zijn kunnen de nummers dus lopen van xx01 t/m xx79.

De mogelijke samenstellingen zijn:

  • 73xx: Bvk + ABv + Bv + loc, later Bvk + Bv + ABv + loc
  • 74xx: Bvk + ABv + Bv + Bv + loc
  • 78xx: Bvk + ABv + Bv + mABk
  • 79xx: Bvk + ABv + Bv + Bv + ABv + Bv + loc (komt niet meer voor)

Als gevolg van dit systeem kan bijvoorbeeld stam 7424 niet meer bestaan als stam 7824 al bestaat. De driewagenstammen met 73xx nummer bestonden sinds de instroom van de mABk-rijtuigen niet meer. Echter werd in februari 2008 een stam 7364 samengesteld. Deze was bedoeld om de stoptreinen Zwolle - Utrecht Centraal te versterken, waarvoor een combinatie van twee vierwagenstammen te groot was.

Er zijn ook plannen geweest om vijfwagenstammen te vormen bestaande uit Bvk + ABv + Bv + Bv + mABk. Hiervoor was het nummer 7900 oorspronkelijk gereserveerd. In een periode van materieelschaarste en een constructiewijziging aan de mDDMs werden echter bovengenoemde zeswagenstammen DDAR geformeerd. Het reeds in de stammen aanwezige 7900-nummer werd hiervoor gebruikt. Met deze actie werden 3 mDDMs bespaard en 3 Bvk's. De Bvk's zijn toen ingezet met ICRm als korte trek-duwstammetjes.

Inzet in het verleden

DDAR werd met name ingezet op stoptrein en sneltreindiensten, maar reed ook op enkele intercityseries. Ze reden in de hele Randstad en op een aantal uitlopers. Bovendien werden ze vaak ingezet voor voetbaltreinen of andere treinen bij evenementen.
DDAR is in de hele Randstad ingezet. Ze werden altijd ingezet op de sneltreinen Amsterdam - Breda via Haarlem (serie 2200). In hun eerste dienstjaren zijn ze ook veel als intercity ingezet en deden ze diensten in wat we nu kennen als de serie 3000 Amsterdam - Arnhem/Nijmegen. De treinen op de Flevolijn waren ook jarenlang onderdeel van het werkpakket van DDAR. In veel series werd de inzet van DDAR en Mat '64 afgewisseld. Het ene jaar DDAR, het andere jaar Mat '64, of mengparken. Voorbeelden hiervan waren de serie 5100, 6300 en de treinen die samen het Rondje Randstad vormen: de 5000, de 5700 en de daaraan gekoppelde 4900.

Inzet in de dienstregeling 2012

DDAR werd in dienstregeling 2012 ingezet in de volgende treinseries:

Serie Treinsoort Traject Bijzonderheden
2600 Intercity Den Haag Centraal - Amsterdam Centraal
3200 Sprinter Amsterdam Centraal - Hoofddorp
3400 Intercity HaarlemHoorn
3900 Intercity Amsterdam CentraalLelystad Centrum
4900 Intercity Utrecht CentraalAlmere Centrum
5600 Sprinter Utrecht CentraalZwolle
5700 Sprinter Utrecht CentraalHoofddorp (- Leiden Centraal)
5800 Sprinter Amsterdam Centraal - Amersfoort (- Amersfoort Vathorst)
14500 Intercity Amsterdam CentraalEnkhuizen Spitstrein; gecombineerd met VIRM en DDM-1
14800 Sprinter Amsterdam Centraal - Haarlem - Alkmaar (- Hoorn) 's Avonds ter vervanging van 3400 en 4800; werd gecombineerd met SGMm en SLT

Huidige inzet

Inzet in dienstregeling 2017

In de dienstregeling 2017 wordt dit materieel op de volgende treinseries ingezet:

Treinserie Treinsoort Vervoerder Traject
5500 Sprinter NS Utrecht Centraal - Baarn
7000 Sprinter NS (Enschede -) Almelo - Apeldoorn

Modernisering: DDZ

Motorrijtuig van een NID op station Dronten, 8 december 2012.

Vanwege de toenemende behoefte aan intercitymaterieel is het DDAR in een revisiebeurt omgebouwd naar IC-materieel. Dit betekent dat DDAR niet meer wordt ingezet als stoptrein, in de stoptreindiensten zal het vervangen worden door SLT-materieel. Tussen 2010 en 2014 zijn er vijftig gemoderniseerde stammen afgeleverd door NedTrain. Het moderniseringsproject heeft de naam DubbelDekkerZones (DDZ) gekregen. In 2011 is de naam Nieuwe Intercity Dubbeldekker (NID) geïntroduceerd als benaming voor de vernieuwde treinstammen.

In tegenstelling tot DDAR zijn er geen stammen meer gevormd met een locomotief. De tussenrijtuigen van de huidige stammen met loc worden gebruikt worden om de stammen met mABk te verlengen tot vijf of zes rijtuigen. De vrijkomende 1700-locs zijn gebruikt om de oudere locs uit de serie 1800 te vervangen. De mABk is ontworpen om drie tot vier rijtuigen te trekken/duwen, om in stoptreindienst even snel als Mat '64 te kunnen zijn. Nu het Intercitymaterieel wordt, vervalt die eis en deert het niet dat de stammetjes met vijf tot zes rijtuigen gaan rondrijden. Een DDAR mABK heeft ongeveer hetzelfde motorvermogen als een VIRM-VI.

Ontwikkelingen met betrekking tot de ombouw van dit type zijn te volgen via het forum: Revisie DDAR.