Novio

Uit OV in Nederland Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Novio was de stadsvervoerder in Nijmegen. Nijmegen had oorspronkelijk een gemeentelijk vervoerbedrijf (Centrale Vervoersdienst), die per 1 januari 1997 werd verzelfstandigd als Novio NV. De naam werd afgeleid van Noviomagus, de Romeinse naam voor Nijmegen. Eind 2006 werd het bedrijf een dochteronderneming van Connexxion. Van eind 2009 reed het bedrijf ook lijnbusdiensten in Arnhem. Op 8 december 2012 verdween de bedrijfsnaam uit beeld. Connexxion schreef in 2013 onder de naam OV Regio IJsselmond in op de aanbesteding van de concessie IJsselmond en gebruikte daarvoor de bedrijfsgegevens van Novio. Daarmee is OV Regio IJsselmond de rechtsopvolger van Novio.

Geschiedenis

Van GTN via CVD naar Novio

Sinds 1911 exploiteerde de Gemeente Tram Nijmegen (GTN) openbaar vervoer in Nijmegen, voornamelijk per tram en bus. Aan GTN was ook een elektriciteitsbedrijf verbonden. Begin 1950 besloot de gemeente over te stappen op een combinatie van trolleybussen voor drukke lijnen en dieselbussen voor minder drukke lijnen. Vanaf 1952 reden deze trolleybussen en de laatste tram verdween in 1955.

Door de gemeente werd hierbij ook besloten het stadsvervoer in Nijmegen geheel onder te brengen bij de GTN, waardoor de Zuidooster zijn lijnen in Nijmegen, die nog uit het MBS-tijdperk stamden, moest afstaan. Wegens gebrek aan materieel en mensen zou Zuidooster echter tot 1958 nog materieel en chauffeurs verhuren aan de GTN en zijn opvolger. In 1956 koos de gemeente ervoor om het elektriciteitsbedrijf los te koppelen van het gemeentevervoer. Het gemeentevervoer werd samengevoegd met de reinigings- en ontsmettingsdienst en kreeg de naam Centrale Vervoersdienst (CVD). CVD huurde begin jaren '70 opnieuw bussen en personeel van Zuidooster maar in 1978 kwam hieraan een einde omdat de ZO de bussen zelf nodig had. Daar de CVD zelf onvoldoende eigen bussen bezat werden nu 7 CSA-1 standaards uit 1976 gehuurd van het GVB in Amsterdam.Dit duurde tot 1981 tot men voldoende eigen CSA-1 standaards had. Toch werden toen nog korte tijd bussen gehuurd maar nu het oudste type uit 1967 zowel van het GVB in Amsterdam als de HTM in Den Haag.

In 1997 werd CVD opgesplitst. Het gemeentevervoer werd verzelfstandigd tot Novio, afgeleid van de Romeinse naam voor Nijmegen, Noviomagus. De reinigings- en ontsmettingsdienst werd verzelfstandigd tot Dienst Afvalstoffen en Reiniging (DAR). Alle aandelen van Novio gingen naar de gemeente Nijmegen.[1]

Novio

Novio NV zelf kreeg naast Novio Vervoer (het onderdeel verantwoordelijk voor het uitvoeren van het openbaar vervoer) aanvankelijk twee dochters, Novio Techniek BV en Novio Net BV. Novio Net nam commercieel vervoer voor zijn rekening en Novio Techniek onderhoudswerk niet alleen voor Novio NV maar ook voor (voormalige) diensten van de gemeente Nijmegen zoals DAR. Novio Techniek ging ook steeds meer voor derden gaan werken. Later kwamen nog twee nieuwe marktgerichte onderdelen erbij: Novio Bustechniek en Novio Express. Novio Bustechniek exploiteerde een groot servicecentrum voor touringcars. Dit bedrijf ging later failliet. Novio Express werd samen met Betuwe Express opgericht als een touringcarbedrijf.[1]

Imago en toekomstprojecten

Novio wilde bouwen aan een sterk imago. Reclame werd van de bussen verwijderd en alle bussen reden in het nieuwe Novio kleurenschema, wit met een rode schort. Enige uitzondering vormde de 606, een wagen die in een project voor kunstbussen beschilderd was. Deze bus was in 1994 overgeschilderd ter nagedachtenis van de geallieerde landingen tijdens Operatie Market Garden waarin Nijmegen werd bevrijd, toen 50 jaar geleden. Hij kreeg de tekst "50 jaar vrijheid en democratie" mee. Tot begin 2008 reed deze als bevrijdingsbus, alleen de tekst was inmiddels veranderd in "Meer dan 60 jaar vrijheid en democratie". In 2006 reden weer veel bussen met reclame. Sinds 2008 rijden de bussen zonder reclame, een subsidie van de gemeente Nijmegen zorgt voor de financiering.

Novio had enkele toekomstprojecten om het openbaar vervoer in Nijmegen te verbeteren. De eerste was een moderne kabeltram tussen het stadscentrum en de nieuwe wijk Nijmegen-Noord aan de overkant van de Waal. Dit project is uiteindelijk afgeblazen.

Novio was in 2000 in gesprek met bussenbouwer Den Oudsten uit Woerden voor de ontwikkeling van een nieuwe lichtgewicht bus. Deze bus zou bestaan uit composietmaterialen zoals ze in de luchtvaart gebruikt worden en zou bestaan uit kant- en klare modules, die geleverd zouden worden door Fokker. Deze modules zouden het onderhoud vergemakkelijken en bovendien steviger zijn dan gebruikelijke materialen in bussen. Door het lichte gewicht zou brandstof bespaard worden en door gebruik van een experimentele hybride aandrijving met extra zuinige dieselmotoren en nieuwe filters zou de uitstoot van schadelijke stoffen nog verder beperkt worden. Uiteindelijk haakte Novio met dit project af. De bus, aangeduid als X97, werd nog wel gebouwd maar in samenwerking met RET en de gemeente Rotterdam. De bus doorstond een praktijktest niet en na het faillissement van Den Oudsten werd deze door Fokker verkocht.[1]

Bereikbaarheid Campus Heyendaal

Omdat campus Heyendaal, met onder meer de Radboud Universiteit, het UMC en de HAN, steeds meer reizigers trok werd besloten om een hoogfrequente buslijn vanaf het station naar Heyendaal in te voeren om de toenmalige vraag te beantwoorden en de verwachte groei op de kunnen vangen. Deze buslijn verscheen in de vorm van lijn 10 op 12 december 2004. Op die datum werd het volledige lijnnetwerk in Nijmegen omgegooid om beter aan te sluiten op reisgedrag. Speciaal hiervoor werden zes gelede bussen aangeschaft zodat op de drukste tijdstippen elke 4 minuten een bus kon rijden. Deze bus reed via de busbaan door de Spoorkuil naar de drukke Sint Annastraat naar de Kapittelweg en reed een rondje om het UMC.

Op 20 augustus 2006 kwam de verlenging van de Spoorkuil gereed. De nieuwe Campusbaan liep helemaal door tot de Heyendaalseweg. Bij station Nijmegen Heyendaal kwam een nieuwe bushalte. De bestaande bushalte Heyendaal NS, waar alleen sneldienst 212 stopte, werd verplaatst van de Kapittelweg naar de nieuwe Campbusbaan. Voor lijn 212 verviel deze halte sinds dat moment. Lijn 10 ging stoppen bij deze nieuwe halte evenals de lijnen 54 en 55. Alle drie de lijnen werden verlegd van de Sint Annastraat via de nieuwe busbaan. Lijn 10 reed nog steeds een rondje en stopte voortaan eerst bij de halte Universiteit O.Z.. De lijnen 54 en 55 draaiden de Kapittelweg op. Vanaf 10 december 2006 werden ook de lijnen 3 en 4 verlegd via station Heyendaal. Deze lijnen gingen via Universiteit O.Z. en de Erasmuslaan rijden. Ook de opvolgers van lijn 54 en 55, de lijnen 9 en 255 bleven rijden.

De bereikbaarheid van Heyendaal werd met diverse ingrepen en nieuwe buslijnen continu verbeterd. In november 2009 begon de reconstructie van het rondje Heyendaal. In juni 2010 waren deze afgerond. Een verbetering voor de bussen vormde en nieuw stukje busbaan op de Heyendaalseweg vanaf de Kapittelweg naar de Erasmuslaan waardoor bussen van lijn 10 niet langer opgehouden werden op de Heyendaalseweg.

Deelname in SVN

Novio nam sinds eind 2004 voor 49 procent deel in de toen nieuwe vervoerder Stadsvervoer Nederland (SVN), die de concessie Oost-Utrecht uitvoerde. Naast Novio nam Volker Wessels deel in SVN. SVN deed, met weinig succes, mee aan de aanbesteding voor concessies in Noord-Brabant. Met de overname van Novio door Connexxion is het aandeel van Novio naar Connexxion gegaan.

Mislukte verkoop aan HTM

In september 2004 maakte de gemeente Nijmegen bekend Novio te willen verkopen, vanwege de toekomstige openbare aanbestedingen. Het was onzeker dat Novio na de aanbestedingen nog in Nijmegen zou rijden. Daarom was de huidige situatie, met de gemeente als enige aandeelhouder, ongewenst. Ook zou de gemeente Nijmegen een dubbele rol gaan spelen in de aanbestedingen.[2]

Eind 2005 zou het bedrijf verkocht worden aan HTM en werd een principe overeenkomst getekend.[3] Deze verkoop liep spaak na boekenonderzoek door de HTM.[4] Hierna liet de directeur van HTM zich 'onwelgevallig' uit in de pers over Novio. De gemeente Nijmegen zette - als enige aandeelhouder - korte tijd later (februari 2006) de zittende directeur van Lokven op non-actief.[5] Reden hiervoor zouden de verliezen bij de verworven concessie SVN zijn. Van Lokven startte een bodemprocedure met als doel zijn ontslag ongedaan te laten maken.

Verkoop aan Connexxion

Op 28 september 2006 kwam het persbericht naar buiten dat de gemeente Nijmegen een voorlopige overeenstemming had bereikt met Connexxion om Novio te verkopen. Connexxion kreeg 3 weken de tijd om de boekhouding van Novio door te nemen, en ook de NMA kreeg de kans de verkoop te onderzoeken. Novio zou een onafhankelijk bedrijf binnen Connexxion worden (vergelijkbaar met Connexxion dochter Hermes). Connexxion had plannen om delen van de concessies van Hermes (KAN-Zuid) en Connexxion (KAN-Noord) bij Novio onder te brengen.[6] Voor de 500 werknemers was er een baangarantie van 3 jaar.

Op 28 november 2006 maakte de gemeente Nijmegen bekend dat de gemeente en de Raad van Bestuur van Novio overeenstemming hadden bereikt over de verkoop van Novio. De kosten voor overname bedroegen € 12,4 miljoen. De verkoop was nog niet definitief omdat de gemeenteraad nog inspraak had. De gemeente hoopte Novio voor 31 december 2006 definitief verkocht te hebben om de onderhandse gunning van de concessie aan Novio met 1 jaar te mogen verlengen.[7]

Op 21 december 2006 maakte de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) bekend dat Novio overgenomen mocht worden door Connexxion. [8] Op 29 december 2006 werd de verkoopovereenkomst getekend, waarmee de verkoop aan Connexxion definitief werd. De gemeente heeft alle aandelen in Novio overgedragen aan Connexxion.[9] Vanaf december 2007 is de website van Novio uit de lucht gehaald en geïntegreerd met de website van Connexxion. Novio-dochter SVN verdween per 1 januari 2007 en werd volledig geïntegreerd in Connexxion.

Nieuwe concessie Stadsregio Arnhem Nijmegen

Novio had zich als enige aanbieder ingeschreven op de concessie voor het busvervoer in de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Deze concessie liep van 13 december 2009 tot 2013. Voor 2013 werd het openbaar vervoer, maar dan inclusief de regionale spoorlijnen, opnieuw aanbesteed. De stadsregio maakte op 3 april 2009 bekend dat het busvervoer tot die tijd aan Novio werd gegund. Dit betekende dat Novio, onder het OV-concept Breng, het stadsvervoer in Nijmegen bleef verzorgen, alsmede de Hermes-lijnen over ging nemen en in Arnhem het stadsvervoer ging verzorgen, inclusief de trolleybuslijnen en de streeklijnen die binnen de stadsregio vielen[10]. Novio reed sindsdien in de Breng-huisstijl. De bussen waren wit. Bussen uit Nijmegen hadden roze daken, bussen uit Arnhem lichtblauwe. De trolleybussen behielden hun kleur. De naam Novio kwam nergens terug. Net als in de laatste Novio-jaren was reclame op de bussen uit den boze.

Voor de nieuwe concessie 2013-2022 schreef Connexxion zich niet meer in met Novio maar met Hermes. Op 14 juli 2011 werd door de Stadsregio Arnhem Nijmegen bekendgemaakt dat de nieuwe concessie gegund is aan Hermes. Sinds 9 december 2012 verzorgt Hermes voor tien jaar het vervoer in deze regio. Hermes moest wel onder de merknaam Breng blijven rijden.[11] Novio verdween na ruim 100 jaar dienstverlening (teruggaande tot de GTN) hiermee geheel terwijl Hermes terugkeerde in Nijmegen na drie jaar afwezigheid. Op 8 december 2013 keerde Novio min of meer terug onder de naam OV Regio IJsselmond.

Voormalige dienstregelingen

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
  1. a b c Wolf, R. (2000) Halte Novio. De geschiedenis van het openbaar vervoer in Nijmegen vanaf de Middeleeuwen tot heden. Nijmegen: Novio NV en Bureau voor Geschiedschrijving Nijmegen. ISBN 90-76791-02-3
  2. Nijmegen verkoopt aandelen Novio
  3. Aandelen Novio naar HTM (Gemeente Nijmegen)
  4. Overname van Novio door HTM gaat niet door (Gemeente Nijmegen)
  5. Directeur Novio op non-actief (Gemeente Nijmegen)
  6. Verkoop Novio aan Connexxion dichtbij (Gemeente Nijmegen)
  7. Connexxion koopt Novio (Gemeente Nijmegen)
  8. NMa: Connexxion mag GVU en Novio overnemen (NMa)
  9. Verkoop NOVIO definitief rond (Gemeente Nijmegen)
  10. Nieuwe busbedrijf in de regio heet BRENG (De Gelderlander)
  11. Hermes nieuwe vervoerder (Stadsregio Arnhem Nijmegen)